Фон дер Лајен: Македонија е близу до отворање на првиот кластер „Основи“, но прво се бараат уставните измени и реформски документи
Претседателката на Европската комисија на 2 октомври во Скопје рече дека Македонија треба да го направи „клучниот чекор“; кластерот „Основи“ ги опфаќа поглавјата 23, 24, 5, 18 и 32.
Претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен на 2 октомври во Скопје рече дека Македонија мора да го направи „клучниот чекор“ за да се движи кон отворање на првиот преговарачки кластер со ЕУ. Според Рацин, под тоа се мисли на спроведување на договорените уставни измени, кои Советот на ЕУ во заклучоците од 2022 година ги условува со следната меѓувладина конференција и отворањето на преговарачките поглавја.
Првиот кластер, „Основи“, ги групира поглавјата 23 (правосудство и основни права), 24 (правда, слобода и безбедност), 5 (јавни набавки), 18 (статистика) и 32 (финансиска контрола). Во практика опфаќа и демократски институции, реформа на јавната администрација и економски критериуми. Тој се отвора први, а се затвора последен, па напредокот во него го одредува темпото на целиот процес.
Освен уставните измени, според документите што ги анализира Рацин, потребни се финализирани патоказни документи за владеење на правото и за јавната администрација, патоказ за функционирањето на демократските институции и акциски план за правата на малцинствата и заедниците. Во владеењето на правото се бараат независност и интегритет на судството, јакнење на Судскиот совет, борба против корупцијата и организираниот криминал, подобри истраги и конфискација на имот во предмети од висок профил, како и нов Кривичен законик усогласен со правото на ЕУ. Комисијата јавната администрација ја оценува како „умерено подготвена“.
Позициите околу уставните измени се различни. Според Курир, премиерот Христијан Мицкоски предлага измените да стапат на сила дури откако ќе завршат пристапните преговори, што Софија го одбива. Рацин пишува дека „еден чекор“ всушност крие подолга листа на реформи и дека отворањето на кластерот е почеток, не потврда дека реформите се завршени. Како споредба наведува дека Украина и Молдавија го отвориле првиот кластер во 2026, а Албанија ги исполнила преодните мерила за „Основи“ во мај.
MKNews Hub · Македонија · 18 октомври 2026
