Акцискиот план за малцинства: Мицкоски вели дека 26 членки на ЕУ се согласни, а Бугарија има забелешки

Акцискиот план за правата на малцинствата и заедниците повторно е меѓу главните теми во односите на Македонија со Бугарија и со ЕУ. Премиерот Христијан Мицкоски на 6 јуни изјави дека планот е готов и дека, неофицијално, е усогласен со 26 земји-членки на ЕУ, освен со една. Таа една држава е Бугарија. Станува збор за изјава на владата, а не за официјално гласање, па бројот „26“ треба да се чита како нејзина оцена.

Според владата, планот е подготвен на македонски и на англиски јазик од домашни и меѓународни експерти, во тесна консултација со Советот на Европа и со Европската комисија. Содржи конкретни мерки, рокови и институции одговорни за спроведувањето. Мицкоски наведе дека во подготовката учествувал експерт на ЕУ за човекови права и дека се одржани две јавни расправи. Владата го опишува планот како целосно усогласен со највисоките европски стандарди.

Реклама

Мицкоски вели дека главната забелешка на Бугарија, според она што му било соопштено, е тоа што планот е напишан на македонски јазик. Кога беше прашан какви се конкретните барања на Софија, одговори дека би одговорил кога би знаел. Тој ја поврза бугарската позиција и со учеството на Македонија во Иницијативата Три мориња. Бугарија, во достапните извештаи, не ги објавила своите забелешки на начин што може да се провери, па двете страни на приказната не се еднакво документирани.

Зошто планот е важен? Тој е дел од европскиот консензус од 2022 година, кој бара практична примена и заштита на уставно загарантираните права. Преговарачката рамка на ЕУ, според извештајот на БТА, бара Бугарите да бидат вклучени во македонскиот устав пред да се отвори втората меѓувладина конференција и да започнат преговорите. Македонија сѐ уште го нема последниот чекор за отворање на првиот преговарачки кластер, оној за основите, и тоа го потврди и претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен на 2 октомври во Скопје.

Мицкоски на 21 септември, во интервју за МИА, рече дека е подготвен планот да се усогласува со меѓународната заедница присутна на разговорите. Тој оцени дека билатерален дијалог само со Бугарија би ја поддржал бугарската теза дека станува збор за билатерално прашање, и предложи да учествува и претставник на ЕУ. Додаде дека прво мора да се изгради доверба и дека нема да влезе во процес без да знае каков би бил исходот. Претседателот на Институтот за демократија „Социетас Цивилис“ Марк Тросановски, пак, изјави дека планот има поддршка од сите членки и од Европската комисија, освен од Бугарија, но тоа е негова оцена, а не проверен број.

На 2 октомври фон дер Лајен најави прв чекор за надминување на блокадата. Таа рече дека, штом ќе се надмине застојот, процесот може да тече „многу брзо“, но и дека „има уште многу работа“, а напредокот на реформите на Скопје го оцени како „импресивен“. Мицкоски рече дека ќе биде испратена дипломатска нота и дека побарал од министерот за надворешни работи да побара средба со бугарскиот колега, при посетата на Софија за настани за Коридорот 8.

Што не се знае? Не најдов потврда дали средбата во Софија се одржала и што е договорено. Не е познато колку од 26-те членки го поддржале планот формално, ниту кои се конкретните бугарски забелешки во пишана форма. Нејасно е и дали ќе има учество на ЕУ во разговорите, како што предлага Мицкоски.

Што значи тоа? Планот е подготвен од македонска страна, но патот до преговорите не зависи само од него. Преостануваат уставните измени и дијалогот со Софија. Ако Бугарија има писмени забелешки, јавноста ќе ги оцени полесно кога ќе бидат објавени; додека тоа не се случи, во јавноста стојат само изјавите на едната страна.

MKNews Hub · Македонија · 19 октомври 2026