Мистериозна вжештена маса под источна Америка полека патува кон Њујорк

Некаде под североисточниот дел на Соединетите Држави, длабоко во земјината мантија, се крие геолошка загатка со која научниците се бореа со децении. Позната како Северноапалачка аномалија, оваа маса на невообичаено жешка карпа е широка околу 350 километри, лежи на 200 километри длабочина — и полека, но сигурно, се движи кон југозапад, во правец на Њујорк.

Темпото? Само 19 километри на секој милион години. На таа брзина, според проценките на тимот истражувачи од Универзитетот во Саутемптон, аномалијата ќе стигне под Њујорк за некои 10 до 15 милиони години — што значи дека никој нема причина да се спакува и да замине пред викендот.

Зошто ова воопшто ги заинтригира геолозите

Регионот под кој се наоѓа аномалијата — Нова Англија — со децении се сметаше за геолошки „тивок", без вулкани, без тектонски граници во непосредна близина. Токму затоа откритието на маса толку жешка карпа таму беше вознемирувачко за истражувачите. Долго време се сметаше дека станува збор за остаток од времето кога Северна Америка се одвоила од Африка, пред 180 милиони години — но временската рамка едноставно не се совпаѓаше.

Поновите анализи, објавени од тимот на геологот Том Џернон, покажуваат дека аномалијата всушност настанала многу подоцна — пред околу 80 милиони години, кога Гренланд се одвоил од Северна Америка. За да го докажат тоа, научниците користеле сеизмичка томографија — техника која, во суштина, прави нешто налик на компјутерска томографија на самата Земја, следејќи како земјотресните бранови патуваат низ различни слоеви на планетата.

Планина која стои благодарение на топлина одоздола

Оваа жешка маса можеби е и причината зошто Апалачите — планински венец стар стотици милиони години — сè уште стојат толку високо, и покрај милиони години ерозија. Топлината одоздола делува како некаков геолошки кревач, олеснувајќи го дното на континенталната кора и туркајќи ги планините нагоре. Кога аномалијата еднаш ќе помине понатаму, тој ефект ќе исчезне, а ерозијата ќе продолжи непречено да ги намалува Апалачите.

Истиот тим идентификувал и слична, помала „близначка" аномалија под Гренланд — што им дава на научниците уште еден можен клуч за разбирање како овие длабоки топлотни бранови продолжуваат да ја обликуваат површината на планетата долго откако континентите престанале активно да се движат.

MKNews Hub · Свет · 16 август 2026