Брент на 108 долари: САД ги ублажија санкциите за руски дизел, а протокот низ Ормуз останува намален

Цената на нафтата Брент на 19 октомври падна за 1,72 долар, или 1,6 отсто, на 108,14 долари за барел, по затворањето од петокот на највисоко ниво од 19 мај, односно околу пет месеци. Американската нафта WTI се тргуваше на 100,54 долари, со пад од 87 центи, по крајот на минатата недела на највисоко ниво од 17 септември.

Падот дојде по одлуката на американскиот претседател Доналд Трамп, кој во петокот потпиша извршна наредба со која се укинуваат дел од санкциите и царините поврзани со руски извоз. Потегот следи по договор меѓу Трамп и Владимир Путин за извоз на руски дизел во САД и во други земји. Испораките се очекуваат да започнат со околу 2,3 милиони барели овој месец и да порастат на околу 7,6 милиони барели месечно. Државниот секретар Марко Рубио рече дека претседателот ќе одвои до 60 дена за да го оцени влијанието врз светската економија.

Реклама

Изборот на дизелот не е случаен. Тоа е горивото кај кое пазарите, а и македонските цени, во последната пресметка на РКЕ, растеа: референтните цени на дизелот во просек пораснаа за 2,9 отсто, додека оние на бензинот паднаа. Дополнителна понуда на дизел од Русија, ако навистина стигне во предвидениот обем, во теорија може да го ублажи тој притисок. Колку и кога тоа ќе се почувствува на пумпите кај нас, не е утврдено.

Другата половина од приказната е Ормуз. Според податоците на Kpler, протокот на сурова нафта од Заливот паднал на седумдневен просек од околу 8,5 милиони барели дневно минатата недела, од над 20 милиони претходната. Kpler регистрирал најмалку 10 потврдени инциденти со комерцијални бродови. Револуционерната гарда на Иран изјави дека во неделата нафтен танкер се запалил и експлодирал откако удрил во поморска мина во јужниот дел на теснецот.

Аналитичарите реагираа различно. Џовани Стаунова од UBS оцени дека „протокот што останува под нивоата пред конфликтот продолжува да дава поддршка“ на цените. Приланка Сачдева од Phillip Nova го нарече потегот на Трамп „уште еден очаен обид да се држат цените под контрола пред американските среднорочни избори“, додавајќи дека малку менува на физичките прекини во Ормуз. Бјарне Шилдроп од SEB смета дека Иран може да ги засили нападите пред изборите на 3 ноември.

Тоа се оцени на аналитичари, а не факти, и затоа треба да се читаат како такви. Фактот е дека Брент е околу 108 долари, дека е на највисоко ниво од средина на мај и дека протокот низ Ормуз е значително намален во однос на претходната недела.

За малите пазари како македонскиот, ефектот е посреден: земјата увезува деривати, а цената на дизелот и бензинот во РКЕ-пресметката зависи од светските котации и од курсот. Кризната состојба, продолжена до 20 април 2027, и намаленото ДДВ на дизелот се мерките со кои државата ја ублажува таа врска.

Што не се знае? Не е познато дали американската наредба ќе ја подобри понудата на дизел и колку брзо, ниту какви ќе бидат реакциите на другите членки на ОПЕК или на сојузниците на САД. Не е јасно ниту дали Иран навистина ќе ги засили нападите пред 3 ноември, бидејќи тоа е проценка на аналитичар.

Што значи тоа? Нафтата останува заложник на два фактора што не се под контрола на потрошувачите: политичките одлуки во Вашингтон и безбедноста во Ормуз. Додека Брент се држи околу 100 долари, притисокот врз горивата, и кај нас, не отпушта.

MKNews Hub · Македонија · 20 октомври 2026