Мицкоски бара анализа за рестарт на рафинеријата ОКТА, која не работи од 2012 година
Министерката за енергетика вели дека рестартот е „само една од опциите“ и дека се потребни пресметки пред одлука.
Премиерот Христијан Мицкоски им наложи на надлежните институции да проценат дали производството во рафинеријата ОКТА во Скопје може да се рестартира. Според извештаите, рафинеријата не работи од 2012 година, а локацијата сега се користи за складирање и дистрибуција. Идејата се појави во време кога кризата со нафта од Блискиот Исток го загрозува снабдувањето со дизел.
Зошто сега? Нафтоводот Солун–Скопје, што ја поврзува рафинеријата со пристаништето во Солун, повторно е во функција од февруари 2026 година. Мицкоски сугерираше дека суровата нафта би можела да се испорачува и да се преработува во дизел, со оглед на ризикот од долгорочен недостиг на дизел по конфликтот со Иран.
Министерката за енергетика Сања Божиновска ја ограничи оваа најава. Таа рече дека рестартот е „само една од опциите“ и дека за одлука се потребни технички информации и анализи. Детални пресметки сè уште требало да покажат дали преработката на сурова нафта во земјата е поисплатлива од увозот на готови деривати. Техничка проценка е во тек, а од компанијата се очекува прелиминарен временски оквир.
Сопственик на рафинеријата е грчката компанија HELLENiQ Energy, порано Hellenic Petroleum, која ја купила во 1999 година. Тоа значи дека рестартот не е само државна одлука: потребен е договор со сопственикот, кој мора да процени дали му се исплати да ја врати во погон.
Што треба да се провери пред одлука? Прво, цената: колку чини обновата на постројките што не работат повеќе од десет години. Второ, размерот: колку би можела да произведе рафинерија на овој пазар и дали тоа ги покрива домашните потреби. Трето, маржата: преработката во земја е исплатлива само ако разликата меѓу цената на суровата нафта и на дериватите ја покрива цената на работата. Извештаите не наведуваат ниту капацитет, ниту трошок, па сите три прашања остануваат отворени.
Постои и пазарна страна. Светските котации на дизелот се променливи: во последната пресметка на РКЕ референтните цени на дизелот пораснаа за 2,9 отсто, додека оние на бензинот паднаа. Рафинерија не ја штити земјата од светската цена на суровата нафта; може да ја штити од недостиг на готови деривати, но тоа е различна придобивка од пониска цена на пумпа.
Што не се знае? Не е познат ни рокот, ни вкупниот трошок, ни капацитетот, ни условите што ќе ги постави HELLENiQ Energy. Не е познато ниту дали државата би учествувала во финансирањето, ниту дали анализата ќе заврши со конкретна одлука. Не е јасно ни колку луѓе би се вработиле.
Што значи тоа? Засега е најава за проценка, а не одлука. Вистинскиот тест ќе бидат бројките од анализата и одговорот на сопственикот: без нив, рестартот останува идеја, а не проект.
MKNews Hub · Македонија · 21 октомври 2026
