ЕЦБ на 2,50 отсто, инфлација од 2,7 отсто кај нас: следната одлука е на 29 октомври

Европската централна банка на 10 септември ја зголеми каматната стапка на депозити за 0,25 процентни поени, од 2,25 на 2,50 отсто, со важност од 16 септември. Тоа е второ зголемување оваа година. ЕЦБ го образложи потегот со притисокот од инфлација предизвикана од енергијата: нападите врз енергетската и поморската инфраструктура на Блискиот Исток ја туркаа нафтата над 100 долари за барел, а инфлацијата во еврозоната надмина 3 отсто, далеку над целта од 2 отсто.

Според проекциите на ЕЦБ, просечната инфлација во еврозоната ќе биде 3,0 отсто во 2026, 2,5 отсто во 2027 (подигната од 2,3) и 2,1 отсто во 2028 година. Претседателката Кристин Лагард изјави дека следните одлуки зависат од податоците на секој состанок и дека не е утврдена патека на каматите.

Реклама

Следниот состанок е на 29 октомври. Според Ројтерс, двајца извори рекле дека креаторите на политиката очекуваат натамошно затегнување и „може да се движат повторно уште во октомври“, зависно од податоците и од случувањата околу Иран. Тоа е известување на извори, а не одлука, па не може да се третира како утврден факт.

Каде сме ние? Македонската годишна инфлација во септември изнесувала 2,7 отсто, наспроти 2,6 отсто во август, што е највисоко ниво во три месеци, според Trading Economics. Храната и безалкохолните пијалаци порасле 1,7 отсто на годишно ниво, од 1,0 отсто претходниот месец. Рестораните и хотелите се зголемиле 5,8 отсто (од 4,8), а облеката и обувките 2,7 отсто (од 2,1). Транспортот поевтинил малку, на 3,3 отсто од 3,4.

Како каматите на ЕЦБ стигнуваат до македонските кредити? Преку повеќе канали. Денарот е врзан за еврото, па НБРМ во принцип ја следи монетарната политика на еврозоната за да го одржува курсот, а банките се финансираат и во евра. Колку точно и кога тоа се прелева во каматите на домашните кредити зависи од видот на каматата: кредитите со променлива стапка реагираат побрзо, а оние со фиксна дури при обнова. Овде не проверив одлука на НБРМ по септемврискиот потег на ЕЦБ, па не тврдам дека има промена на домашната стапка.

Практичното прашање за граѓаните е: кои кредити се чувствителни? Тие со променлива каматна стапка и оние што се рефинансираат. Тие со фиксна стапка остануваат непроменети до крајот на фиксниот период. Ако ЕЦБ ја подигне стапката и на 29 октомври, ефектот би бил постепен, а не веднаш.

Што не се знае? Не е познато дали ЕЦБ ќе ја зголеми стапката на 29 октомври. Не е познато ни дали НБРМ ќе го смени домашниот инструмент и колку брзо банките ќе ги префрлат поскапите средства на клиентите. Не е јасно ни како ќе се движи македонската инфлација во следните месеци, бидејќи тоа зависи од цената на нафтата и од државните мерки.

Што значи тоа? Ризикот од поскапи кредити не е непосреден, но е реален за променливите стапки. Кој има таков кредит или планира да се задолжи, добро е да го следи 29 октомври и да ја провери својата договорена стапка.

MKNews Hub · Македонија · 21 октомври 2026