Албанија: студентските протести траат над 140 дена, барањето е оставка на Рама, а спорен е и проектот на Сазан

Протестите во Албанија, што во медиумите се нарекуваат „Фламинго“, траат повеќе од 140 дена. Според извештајот на Democracy Now од 21 октомври, движењето потекнува од еколошките активисти што во мај се спротивставија на луксузен ресорт на островот Сазан, а сега се претворило во студентски протести против корупцијата и високата цена на живеењето и барање за оставка на премиерот Еди Рама. Албанскиот студентски сојуз повика на штрајкови и демонстрации пред Министерството за образование поради високите школарини, лошите услови на универзитетите, недостигот на работни места и корупцијата.

Спорниот проект на Сазан, според истиот извештај, го поддржуваат Џаред Кушнер и Иванка Трамп, а владата на Рама го забрзала. Островот е опишан како еколошки чувствителен, а еден од гостите споменува и заштитено подрачје Звернец на југозападниот брег. Тоа е изнесено во извештајот, а не е независно проверено овде; положбата на двете страни за проектот ја нема во достапниот текст.

Реклама

Колку е сериозна ситуацијата? Според извештајот, има стотици повредени и приведени. Активистот Бора Мема наведува над 500 апсења, што е негова изјава и не е независно потврдено. Претходно пренесените бројки на Ал Џазира беа 272 повредени од вторникот, од кои 169 полицајци. Во улиците излегле илјадници. Полицијата употребила солзавец, водни топови, звучни гранати и гумени куршуми, а демонстрантите оштетиле владини згради, улично осветлување и приватен имот. Мема наведува и претепување и притвор без вода и храна 72 часа; тоа се негови тврдења.

Рама на 18 октомври постави столчиња пред Парламентот како симболична понуда за дијалог, а демонстрантите ги искршиле. Тој рече дека протестите можат да им наштетат на албанската цел за членство во ЕУ до 2030 и претходно ги поврза демонстрантите со „антифа“, опишувајќи ги како „темна и нова сила што се појавила во Европа и САД“. Како и порано, тоа се негови оцени, без претставени докази.

Рама води Социјалистичка партија, има мнозинство во Парламентот, на власт е 13 години и одби да поднесе оставка. Следните избори се закажани за 2029 година. Тоа значи дека притисокот на улицата дејствува преку политичка цена, а не преку формален механизам, додека не дојде до оставка или предвремени избори.

Кога сè ова се става во европски контекст, јасна е напнатоста: на 14 октомври Албанија го затвори четвртото поглавје во преговорите со ЕУ, а во исто време Европската комисија ги осуди насилството и претераната сила. Двете вести се од иста земја, но од различни слоеви: технички напредок во Брисел и политичка криза дома.

Што не се знае? Не се знае точниот број повредени и уапсени во последните денови, ниту дали владата и студентите ќе седнат на масата. Не е јасно ниту каква е положбата на инвеститорите околу Сазан и каков е правниот статус на проектот. Не е познато ни дали протестите ќе преминат во пошироко политичко движење.

Што значи тоа? Албанија истовремено е напред во пристапувањето и во внатрешна криза. За Македонија, како сосед и земја што чека, ова е предупредување дека европскиот пат не гарантира внатрешен мир, и дека отворањето поглавја и улиците се две различни приказни.

MKNews Hub · Македонија · 22 октомври 2026