МЕПСО бара за 97,68 отсто повисока тарифа за пренос од јануари 2027, сметките би можеле да пораснат 4–5 отсто

Македонскиот систем-оператор МЕПСО на 16 октомври достави барање до Регулаторната комисија за енергетика (РКЕ) тарифата за пренос на електрична енергија да се зголеми од 0,3018 на 0,5966 денари за киловат-час од 1 јануари 2027 година. Тоа е зголемување од 97,68 отсто, што во насловите се заокружува на околу 98 отсто. Одлука на РКЕ сè уште нема.

Зошто бара толку? Според пресметките во извештајот на Racin од 21 октомври, МЕПСО побарува регулиран приход од околу 3,39 милијарди денари за 2027 година, наспроти 1,88 милијарди одобрени за 2026, односно околу 80 отсто повеќе, при што се очекува да пренесе помалку енергија: 5,68 милијарди киловат-часа наспроти 6,24 милијарди годинава. Помалку пренесена енергија значи дека истите трошоци се делат на помала количина, што ја крева единечната цена.

Реклама

Колку би чувствувало домаќинството? Тоа не е зголемување на сметката од 98 отсто, бидејќи преносот е само еден дел од неа, заедно со производството, дистрибуцијата и другите трошоци. Според истата пресметка, ако целото зголемување се префрли на домаќинствата, би се додале околу 0,35 денари по киловат-час со 18 отсто ДДВ. Тоа е околу 70 денари месечно при потрошувачка од 200 kWh, 139 денари при 400 kWh, 209 при 600 и 278 при 800 kWh, или околу 4–5 отсто од сметката само од оваа ставка. Тоа се илустративни пресметки на медиумот, а не официјална проекција.

Покрај МЕПСО, РКЕ добила барања и од други субјекти. ЕСМ-Енергетика, што ги снабдува компаниите во Железара, бара зголемување од околу 53 отсто на услугата, од 0,4 на 0,6 денари за киловат-час, а НОМАГАС 37 отсто повисока цена за пренос на гас, поради поголеми инвестиции. Електродистрибуција, до датумот на извештајот од 13 октомври, не наведела цена за дистрибуција, бидејќи постапката за набавка на струја за покривање загуби не била завршена. Четирите компании за топлинска енергија бараат и корекција на цената на парното, со образложение дека гасот во октомври е околу 60 отсто поскап отколку при последната одлука во јули. Парното поскапе и во јануари (5 отсто) и од 1 август (речиси 6 отсто).

Најголем дел од сметката за јануари, според извештајот од 13 октомври, ќе зависи од цената на струјата што ја произведува ЕСМ, која сега е 65 евра за мегават-час. ЕСМ треба да достави нова понуда до крајот на ноември, а премиерот изјави дека владата се обидува цената да остане иста или дури да се намали. Истовремено, големопродажните цени на струјата се над 200 евра за мегават-час, а гасот е 86 евра за мегават-час, највисоко од декември 2022 година, според истиот извештај.

Јавноста може да поднесува коментари до РКЕ до 29 октомври. Таа ќе ги анализира трошоците на МЕПСО и ќе одреди колкав дел од побараниот приход е оправдан, па конечната тарифа најверојатно ќе биде пониска од побараната. Тоа е вообичаена постапка, но колку е пониска, не може да се прејудицира.

Што не се знае? Не е познато колку од барањето ќе одобри РКЕ, ниту кога ќе одлучи. Не е познато ни колкава ќе биде цената на струјата од ЕСМ од јануари, ниту дали државата ќе покрие дел од зголемувањето. Дистрибутивната тарифа сè уште не е објавена во достапните извештаи.

Што значи тоа? Барањето на МЕПСО е почетна позиција во постапка, а не конечна цена. Дали сметките во јануари ќе пораснат, пак, зависи од збирот на сите ставки, и од цената на производството, што е најголемата непозната.

MKNews Hub · Македонија · 23 октомври 2026