Кос: Црна Гора може да го потпише договорот за пристапување до лето 2027, Мерц вели дека преговорите се речиси завршени

Еврокомесарката за проширување Марта Кос на 21 октомври, за време на посетата на Подгорица, изјави дека Црна Гора реално може да го потпише договорот за пристапување до лето 2027 година, ако ги заврши потребните реформи и ги реши споровите со Хрватска. Брисел, рече таа, ја поддржува амбицијата Црна Гора да стане 28-та членка на ЕУ во 2028 година.

Германскиот канцелар Фридрих Мерц на 22 октомври, на самитот на Берлинскиот процес во Будва, рече дека Црна Гора е направила значаен напредок, дека членството е реална цел и дека земјата „речиси ги завршила“ преговорите. Додаде дека проширувањето треба да биде заслужено, според заслуги, и дека реформите и политичката волја мора да доаѓаат од регионот.

Реклама

Мерц порача и дека насилството не смее да биде опција при протести, во ЕУ или на друго место, дека нерешените прашања од минатото и поларизацијата го спречуваат регионот, дека не смее да се величат воени злосторници и дека треба да се нормализира дијалогот меѓу Приштина и Белград. Обврза се и на натамошна германска поддршка на Берлинскиот процес. Во извештајот на European Western Balkans од овие изјави не се наведуваат потпишани договори.

Кој е проблемот? Црна Гора, според Кос, ја завршила скоро целата техничка работа, но ѝ треба зелено светло од сите држави-членки. Барањата на Хрватска формално не се дел од преговорите, но мора да се решат, бидејќи напредокот бара согласност на сите 27 држави. Хрватска имала осум барања, од кои шест остануваат: обештетување на заточениците од Моринј, потрагата по 14 исчезнати хрватски државјани, гонење на воени злосторства, имотни права на хрватски семејства, разграничување на морската граница и сопственоста на едрењакот „Јадран“.

Црна Гора веќе направила потези: базенот во Котор, претходно именуван по Зоран Гопчевиќ, е преименуван по Петар II Петровиќ Његош, а владата ретроактивно ја одобрила спомен-плочата во поранешниот воен објект во Моринј, со што таа останува. Тоа покажува дека ваквите спорови се решаваат преку конкретни, често симболични уступки.

Како изгледа тоа од македонска гледна точка? Македонија е кандидат од 2005 година, а според изјавите на Мицкоски сè уште не го отворила првиот кластер (за основните прашања). Албанија, пак, на 14 октомври го затвори четвртото од 33 поглавја. Трите земји се на различни точки, а причините се различни: кај Црна Гора е тоа последна политичка согласност на државите-членки, кај Албанија реформски темпо, а кај Македонија политичко-уставно прашање со Бугарија.

Што не се знае? Не е познато дали Хрватска ќе ги прифати решенијата за преостанатите шест барања, ниту колку време ќе ѝ треба на Црна Гора. Не е познато ни колку поглавја се затворени, бидејќи тоа не е наведено во извештајот. Не е јасно ниту дали целта за 2028 ќе издржи на ратификацијата во сите држави-членки.

Што значи тоа? Примерот на Црна Гора покажува дека последните чекори до членство се политички, а не само технички: еден сосед може да застане на процесот. Тоа е лекција и за регионот, и за нас, дека билатералните прашања не исчезнуваат со затворањето на поглавјата.

MKNews Hub · Македонија · 23 октомври 2026