Македонија и ЕУ во 2026: Каде стоиме и што не чека

Повеќе од две децении, членството во Европската унија е централна цел на надворешната политика на Македонија. Патот беше обележан со историски договори, фрустрирачки вета, спорови за името и политички турбуленции. Во 2026 година, процесот се движи — но бавно, со сè уште значајни предизвици пред нас.

Долг пат до преговарачката маса

Македонија доби статус на кандидат за ЕУ уште во 2005 година — меѓу првите земји од Западен Балкан. Сепак, повеќе од 15 години преговорите за пристапување никогаш не се отворија формално — прво блокирани од спорот за името со Грција, потоа од приговорите на Бугарија за историски и јазични прашања.

Преспанскиот договор од 2018 година го реши спорот за името, а во 2020 Македонија стана членка на НАТО. Но бугарското вето — базирано на барања за признавање историски личности и македонскиот јазик — ги замрзна разговорите за ЕУ сè до францускиот компромис од 2022 година кој конечно го отвори патот кон формални преговори.

Каде стоиме во 2026

Во средината на 2026 година, Македонија е во фазата на скрининг — детален преглед во кој Европската комисија ги проверува законите и институциите на земјата во споредба со стандардите на ЕУ, поглавје по поглавје. Оваа фаза опфаќа 35 области, од владеење на правото до еколошки стандарди.

Напредок е постигнат во области како трговија, царина и конкурентска политика. Меѓутоа, најтешките поглавја — Поглавје 23 (Правосудство и основни права) и Поглавје 24 (Правда, слобода и безбедност) — остануваат најпредизвикувачки. Тие бараат длабоки институционални реформи, борба против корупцијата и независно судство.

Бугарскиот фактор

И по компромисот од 2022, односите со Бугарија остануваат деликатни. Софија барала македонскиот устав експлицитно да ги признае Бугарите — услов кој предизвика значителна политичка контроверзија. Парламентот ги усвои потребните уставни измени кон крајот на 2024 година, но бугарските прашања не исчезнаа целосно од политичкиот дискурс.

Што би значело членството

Членството во ЕУ би донело длабоки промени во секојдневниот живот: слобода да се живее и работи во 27 земји, пристап до стотици милијарди евра структурни фондови, посилни гаранции за владеење на правото и длабока интеграција во европскиот единствен пазар. За земја со само 2 милиони жители, економската и социјалната трансформација би биле огромни.

Патот е долг. Но во 2026 година, за прв пат по многу години, се движи во вистинска насока.

MKNews Hub · Политика · 26 јуни 2026