Дел 2: Декласифицирани разузнавачки досиеја на сојузниците што докажуваат дека македонскиот идентитет постоел долго пред 1944
Колумна: Зад непријателските линии, британски, американски и француски разузнавачи ја забележале истата реалност како и дипломатите — одделен македонски народ, долго пред 1944.
Во првиот дел покажав што пишувале дипломатите за Македонците пред 1944 година. Овој пат зборувам за друг тип извори — не дипломати, туку разузнавачи и офицери на терен, чии извештаи никогаш не биле наменети за јавност, туку строго за сопствената команда.
Разузнавачки досиеја не се пишуваат да ласкаат, ниту да ги задоволат политичките наративи на моментот. Тие бележат само она што е потребно за операциите — јазикот што луѓето го зборуваат дома, кон која страна навистина се свртуваат кога никој не гледа.
Капетан Патрик Еванс зад непријателските линии, 1944
Во Британскиот национален архив (документ FO 371/43649) стои извештај на офицерот за врска на британското Специјално оперативно раководство (SOE), кој дејствувал прикриено во секторот Лерин-Костур. Еванс известил дека обидите за наметнување странски идентитет врз словенското население целосно пропаднале: „Не е претерано да се каже дека нивната политика на бугаризација пропаднала исто толку целосно колку и грчката политика на хеленизација... Во нивните домови се чувствуваат Македонци и го зборуваат својот јазик."
Досието на Галоп од Вардарска Македонија, 1926
Британскиот службеник Родни А. Галоп, по мисија на терен низ Скопје, Битола и Охрид, ја демонтирал официјалната пропаганда на Белград (документ FO 371/11405): „Луѓето не се ниту Срби ниту Бугари. Тие се Македонци. Кога ќе ги прашаш кои се, не велат 'Јас сум Србин' или 'Јас сум Бугарин' — велат 'Јас сум Македонец'." Неговиот извештај изречно предупредил дека ознаката „Јужна Србија" била универзално отфрлена од локалното население.
Полковник Вудхаус и сојузничката мисија, 1943-1944
Командантот на сојузничката воена мисија во окупирана Грција, полковник Ц. М. Вудхаус (документи FO 371/43589 и WO 204), координирал герилски операции и известувал дека македонските отпорнички единици се бореле за национална автономија и одделно признание — директно поттикнати од предвоените политики на присилна асимилација на режимот на Метаксас.
Тајниот извештај на американското ОСС бр. 1774
Канцеларијата за стратешки служби (ОСС, претходник на ЦИА), во извештај до Обединетото раководство на генералштабовите и Државниот секретаријат (архив NARA RG 226), ги документирала Македонците како одделна јужнословенска народност со сопствени културни императиви, предупредувајќи Вашингтон дека одрекувањето на нивниот автономен политички статус ќе разгори постојана балканска нестабилност.
Францускoto воено разузнавање, Солунски фронт, 1916-1918
Вториот биро на францускaта армија под генерал Морис Сарај (архив SHD, картон 16 N), мапирајќи ги лојалностите на селата меѓу Лерин и Битола за време на Првата светска војна, одбил да ги класифицира локалните жители под кој било соседен државен табор — во разузнавачките регистри ги евидентирал едноставно како „Македонци".
Тајните досиеја не лажат
Државните наративи можат да преработуваат учебници по историја, но не можат да ги избришат декласифицираните воени разузнавачки досиеја. Тајните документи на сојузничките сили потврдуваат дека македонскиот идентитет бил препознаен, забележан и известуван од секоја голема западна сила.
Ставовите изнесени во оваа колумна се лични ставови на авторот и не мора да ги одразуваат ставовите на редакцијата на MKNews Hub.
