Комесарката Кос во Скопје: „Не губете време — впишете ги Бугарите во Уставот"
Комесарката за проширување на ЕУ Марта Кос направи јасна порака за време на посетата на Скопје: Македонија мора да го измени Уставот и да ги вклучи Бугарите меѓу признатите заедници — и тоа без одлагање.
Комесарката на ЕУ за проширување Марта Кос пристигна во Скопје во среда со порака која беше сè освен дипломатски завиткана: Македонија мора да го измени Уставот и да ги вклучи Бугарите како призната заедница — и нема повеќе време за губење.
На заедничката прес-конференција со премиерот Христијан Мицкоски, Кос ги пофали реформите на Македонија со невообичаено топли зборови, но јасно стави до знаење дека уставната измена — долгогодишното бугарско барање кое со години ја блокира европската интеграција — останува главното нерешено прашање. Без неа, сигнализираше таа, патот кон Брисел останува блокиран.
Блокадата која трае со години
Барањето за уставна измена е срцето на спорот меѓу Бугарија и Македонија уште откако Софија го искористи правото на вето во ЕУ во 2020 година за да ги блокира преговорите за пристапување на Скопје. Бугарија инсистира Македонија да ги признае Бугарите како конститутивен народ во нејзиниот Устав — барање кое македонските политички партии, особено оние кои ги застапуваат етничките Македонци, постојано го отфрлаат како обид за бришење на македонскиот национален идентитет.
Тековната влада на премиерот Мицкоски дојде на власт делумно со националистичка платформа скептична кон правење дополнителни отстапки кон Софија. Меѓутоа, аритметиката во Собранието е сурова: измената на Уставот бара мнозинство од две третини — 80 пратеници — а владејачката коалиција нема толку гласови без поддршка на опозицијата.
🇧🇬 Бугарија го блокира пристапувањето на Македонија во ЕУ уште од 2020 година
📜 Барање на Софија: Бугарите да бидат впишани во Уставот на Македонија
🗳️ Проблем: Уставната измена бара 80/120 пратеници — коалицијата има ~62
🇪🇺 Во прашање е: Отворање на преговарачки поглавја со ЕУ
⏳ Пораката на Кос: геополитичкиот прозорец е отворен — можеби нема да остане долго
Пофалби и притисок во еднакви мерки
Посетата на Кос не беше само притисок. Таа им понуди на Македонија некои од најсилните пофалби од страна на ЕУ во последниве години, експлицитно признавајќи дека Скопје направило тешки компромиси на патот кон ЕУ и дека ЕУ должи на земјата појасна перспектива. Кос најави дека се планира меѓувладина конференција на високо ниво меѓу ЕУ и Македонија — формален чекор во процесот на пристапување — и потврди дека ЕУ планира да отвори нови преговарачки кластери пред крајот на годината.
Но подтекстот беше јасен: сиот тој замав застанува ако уставното прашање не се реши. Кос аргументираше дека геополитичката клима — со руската војна во Украина која ја преобликува европската безбедносна мисла и ЕУ која е изненадно помотивирана да го интегрира Западниот Балкан — создава уникатен прозорец кој можеби нема да трае.
Дали посетата на Кос ќе биде доволна за да се скрши политичката блокада во Скопје — останува да се види. Опозицискиот СДСМ повторено изјавуваше дека нема да даде гласови за уставни промени без поширок политички договор. А со избори на хоризонтот — можеби веќе во 2027 — прозорецот кој Кос вели дека е отворен можеби е потесен отколку што изгледа.
MKNews Hub · Политика · 9 јули 2026