Знаеше ли? — Карневалот во Вевчани е стар повеќе од 1.400 години, а можеби и повеќе
Секоја година на 13 јануари, едно мало село во близина на Струга се претвора во отворен театар без сцена и без публика во класична смисла — секој е и глумец, и гледач. Еве што треба да знаеш за Вевчанскиот карневал.
Секоја година на 13 јануари, додека остатокот од земјата уште го слави Нова година според стариот календар, селото Вевчани, во близина на Струга, се претвора во нешто што тешко се опишува со еден збор — театар без сцена, карневал без жири, ритуал кој истовремено е и религиозен, и политички, и целосно неозбилен.
Постар и од самото христијанство овде
Според пишани извори, карневалот е стар најмалку 1.460 години. Археолошките наоди одат уште подалеку — некои истражувачи тврдат дека традицијата постои веќе 2.200 години, што би значело дека Вевчани маскирале лица и играле низ улиците уште пред православието воопшто да пристигне на овие простори. Официјално, обичајот е познат како „Свети Василија" — посветен на Василиј Велики, а учесниците се нарекуваат василичари.
Маски кои читаат весници
Она што го прави Вевчанскиот карневал различен од повеќето слични манифестации во светот е тоа што не застанал во времето. Покрај традиционалните ликови — зетот и невестата, Глупиот Август, ѓаволите — секоја година се појавуваат и нови маски, инспирирани од она што луѓето читале во весниците изминатата година. Енергетска криза, војна некаде во светот, европска интеграција што предолго чека — сè тоа може да заврши облечено во маска и да продефилира низ вевчанските улици.
Село кое станува сцена
Нема билети, нема седишта, нема јасна граница меѓу изведувачите и публиката. Секоја куќа, секоја улица во Вевчани за два дена станува дел од претставата. Карневалот завршува на 14 јануари со василичарско оро и палење на маските во центарот на селото — симболичен крај на старата година и на сè она што луѓето сакаат да го остават зад себе.
🔵 Вевчанскиот карневал се смета за една од најстарите непрекинато одржувани карневалски традиции во Европа.
🔵 Учесниците веруваат дека маските ги бркаат злите духови од домовите пред новата година.
🔵 Секоја година се создаваат нови маски инспирирани од актуелни политички и општествени случувања.
🔵 Финалниот чин е палење на сите маски — ништо не се чува за следната година.
MKNews Hub · Серија „Знаеше ли?" · Епизода 5 · 15 август 2026