Инфлацијата во еврозоната е 4,0 отсто во октомври, енергијата поскапе за 20,8 отсто, а пазарите очекуваат зголемување на каматите на ЕЦБ во декември

Годишната инфлација во еврозоната во октомври е 4,0 отсто, што е повисоко од 3,8 отсто во септември, според брзата проценка на Евростат објавена на 4 ноември. Во текстот користиме и пренесени податоци од светски медиуми, затоа што самата страница на Евростат не можевме да ја отвориме.

Што ја движи. Енергијата е најбрзо растечката компонента: поскапувањето е 20,8 отсто на годишно ниво, од 18,9 отсто во септември. Услугите растат 3,3 отсто (од 3,2), храната, алкохолот и тутунот 1,6 отсто (од 1,3), а индустриските производи без енергија 1,2 отсто (од 1,1). Основната инфлација, без храна и енергија, остана непроменета на 2,5 отсто.

Реклама

Зошто е важна основната инфлација. Таа покажува дали поскапувањето се шири надвор од енергијата. Фактот што е стабилна на 2,5 отсто значи дека за сега растот на цените е пред сè од енергијата. Економисти предупредуваат дека поскапувањето на гасот и струјата наскоро ќе се пренесе и на други цени, но дека пошироките ефекти засега се ограничени.

Што рече ЕЦБ. Европската централна банка на 29 октомври ги остави трите клучни стапки непроменети. Предупреди дека повисоките цени на енергијата создаваат ризици за повисока инфлација и за послаб раст. Според неа, основната инфлација е „досега во голема мера стабилна“, а платите не покажуваат значајна реакција. Но во анкета на ЕЦБ четири од десет водечки компании очекуваат вработените да бараат повисоки плати поради поскапувањето на животот, што се поврзува со војната со Иран.

Очекувања за декември. Податокот ги зајакна очекувањата дека ЕЦБ ќе ги зголеми каматите во декември. Банката ИНГ оцени дека бројките упатуваат на декемвриско зголемување. Депозитната стапка на ЕЦБ, според нашите претходни текстови и брифот, е 2,5 отсто. Тоа е очекување на пазарите, а не одлука.

Други централни банки. Шведската централна банка (Риксбанка) ја зголеми својата стапка за 25 базични поени на 2 отсто и сигнализираше дека се можни нови зголемувања. Англиската банка одлучува на 5 ноември.

Што значи за Македонија. Народната банка на 3 ноември ја задржа основната стапка на 4,25 отсто и проектира инфлација од 3,6 отсто. Денарот практично е врзан за еврото, па домашната каматна политика во голема мера го следи она што се случува во еврозоната. Ако ЕЦБ ги зголеми каматите, разликата меѓу двете стапки би се стеснила од сегашните 1,75 процентни поени (наша пресметка), а Народната банка би имала помалку простор за намалување. Увозот од еврозоната би можел да поскапи ако се зголемат енергијата и цените, но колку, тоа не можеме да го пресметаме без дополнителни податоци.

Што да се следи. Следните податоци за инфлација во еврозоната, одлуката на ЕЦБ во декември и реакцијата на Народната банка. Македонската инфлација во септември беше 2,7 отсто, а податокот за октомври е клучен за споредба.

MKNews Hub · Македонија · 5 ноември 2026