Нобел за медицина 2026: светлина што ги пали и гаси мозочните клетки
Наградата за физиологиja или медицина годинава им беше доделена на Карл Дајсерот, Георг Нагел и Петер Хегеман за развојот на оптогенетиката — алатка која со помош на светлина овозможува прецизна контрола на поединечни мозочни клетки.
Нобеловиот комитет во Каролинскиот институт ja додели наградата за физиологиja или медицина за 2026 година на американско-германското трио Карл Дajсерот (Стенфорд), Георг Нагел и Петер Хегеман (Германиja), за развојот на оптогенетиката. Технологиjaта овозможува научниците, со помош на светлина, прецизно да ги „вклучуваат“ и „исклучуваат“ поединечни нервни клетки во мозокот.
Оптогенетиката работи преку вметнување на светлосно-чувствителни протеини (опсини) во специфични неврони, кои потоа можат да се активираат или инактивираат со импулси светлина со одредена боja. Оттука произлегува практичната моќ на алатката — истражувачите веќе можат да мапираат кои конкретни мозочни кола стojат зад одредени однесувања, емоции или невролошки нарушувања, со прецизност која претходните методи не можеле да ja понудат.
Од откривањето на основните принципи до денес, оптогенетиката станала стандардна алатка во невронауката, со примена во истражувањето на депресиja, Паркинсонова болест, зависности и memорија. Наградата доаѓа во првиот ден од Нобеловата недела, со наградите за физика, хемиja и книжевност закажани во наредните дена, а наградата за мир очекувана во петок, 9 октомври.
MKNews Hub · Македонија · 6 октомври 2026
