Научници идентификуваа хем во 115 милиони години стара коска од диносаурус, прв пат со хемиска потврда
Студијата во PNAS ја опишува младата теропода од Бразил. Тоа не е пронајдена крв во стандардна смисла, туку молекуларни траги.
Перт – Меѓународен тим палеонтолози во студија објавена на 2 ноември во списанието PNAS пријави дека во коска од диносаурус стар околу 115 милиони години хемиски идентификувал хем, молекулата со железо што пренесува кислород и се врзува за протеини како хемоглобинот. Тоа е прв пат хемиски да се потврди хем во диносаурус, наведува студијата.
Примерокот е млад теропод од раната креда, Aratasaurus museunacionali, пронајден во 2008 година во денешна североисточна Бразил. Бил долг над три метра и тежок околу 34 килограми, според пресметка на редакцијата од изворните мерки (10 стапки и 75 фунти), а бидејќи бил млад, веројатно би пораснал поголем.
Во тенки пресеци од коските на екстремитетите, истражувачите најдоа нетакнати биомолекули и минерализирани компоненти на црвени крвни зрнца. Откриено е и дека манганскиот оксид хаусманит помогнал во зачувување на клеточните структури и на дополнителни биомолекули, меѓу кои аминокиселини од колаген.
„Ова навистина е прелом откритие“, рече хемичарката Клити Грајс од австралискиот универзитет Кертин, коавторка на студијата. „Овие наоди ги доведуваат во прашање долгогодишните претпоставки дека одредени биомолекули, како хемоглобинот, не можат да преживеат длабоко време.“
Како е можно ова? Авторите претпоставуваат дека таквото зачувување бара брзо погребување во средина богата со микроби и сиромашна со кислород.
Важно ограничување: се работи за молекуларни траги, а не за нетакната крв или ДНК. Претходни трудови веќе сугерираа дека такво зачувување е можно, но ова е првата студија што хемиски го идентификува хемот.
Што не е јасно: колку е тоа применливо на други фосили и што значи за крвта, метаболизмот и активноста на диносаурусите. Авторите велат дека се потребни понатамошни истражувања. Можните врски со астробиологијата засега се спекулативни.
Авторите наведуваат дека наодот ја оспорува претпоставката дека хемоглобинот не може да издржи длабоко време, но дека се потребни дополнителни проверки на други примероци.
MKNews Hub · Македонија · 9 ноември 2026
