ЕК: „извесен напредок“ во правосудството, донесени два нови закони за советите, стратегијата за реформи спроведена 56,9 отсто

Скопје – Правосудството е оценето со „извесен напредок“ во извештајот на Европската комисија за Северна Македонија за 2026 година, објавен на 4 ноември. Комисијата го смешта системот помеѓу извесно и умерено ниво на подготвеност, а како најважен чекор ги издвојува новите закони за двата совета што го водат судството и обвинителството.

Законот за Судскиот совет е донесен во декември 2025 година и, според извештајот, во голема мера ги исполнува препораките на Венецијанската комисија. Во јуни 2026 година тој е дополнително изменет, за да се одговори на преостанатите забелешки, меѓу кои и плурализмот при изборот на членовите што не се судии.

Реклама

Во јуни 2026 е донесен и новиот Закон за Советот на јавните обвинители, кој според Комисијата во основа го следи заедничкото мислење на Венецијанската комисија. Усвоени се и нов Закон за парнична постапка, закони за платите на судиите и на јавните обвинители, како и измена на Законот за медијација од мај 2026 година.

Стратегијата за реформа на правосудството 2024–2028 е во тек, а нејзината стапка на спроведување за 2025 година изнесува 56,9 отсто. Според пресметката на редакцијата, тоа значи дека малку повеќе од 43 отсто од предвидениот дел сè уште не е завршен.

Именувани се тројца нови членови на Судскиот совет. Советот на јавните обвинители во декември 2025 година избра нов претседател и заменик-претседател, а во март 2026 година е избран и нов главен јавен обвинител. Судскиот совет донесе антикорупциска стратегија за 2026–2029 година, а етичките кодекси за судиите и за обвинителите се „во целина во согласност со европските стандарди“.

Врховниот суд издал десет начелни правни мислења, ставови и заклучоци за поеднаква примена на законите. Имотните листи биле проверени за седуммина членови на Судскиот совет и тројца членови на Советот на јавните обвинители, според планот за мониторинг за 2025 година.

Извештајот ја наведува и работата што останува. Пополнети се само 38 отсто од проценетите судски места, а советите проценуваат дека се потребни уште 221 судија и 67 обвинители. Препораките за наредната година се да се забрза спроведувањето на стратегијата, да се применат новите закони, навремено да се ревидира Законот за Јавното обвинителство и да се пополнат упразнетите места.

Што не е соопштено: рокот во кој би се исполниле препораките и износот на средства што се предвидени за новите судски места. Таквите податоци ги нема во пренесените делови од извештајот.

Напредок има, а во извештајот стои дека не е постигнат напредок кон усвојување на релевантните уставни измени. Тие остануваат клучот за отворање на преговорите, според Заклучоците на Советот од 2022 година.

MKNews Hub · Македонија · 10 ноември 2026