Гласот на Македонија во Европа: Оливера Василевска Данев ги обликува европските политики за деменција

Веќе две години Оливера Василевска Данев е прв и единствен претставник од Македонија во European Dementia Carers Working Group (EDCWG) — работна група на Alzheimer Europe која ги обединува семејните негуватели од цела Европа за да го обликува пристапот на континентот кон деменцијата, преку политики, истражувања и препораки.

Номинацијата ја доби од Институтот за Алцхајмерова болест и Невронаука – Скопје, кој ја препозна нејзината долгогодишна посветеност во поддршката на лицата со деменција и нивните семејства. За прв пат, претставник од Македонија седи за маса каде се крои тоа како Европа размислува за деменцијата.

Работен состанок во Луксембург, јуни 2026

На 30 јуни и 1 јули 2026 година, EDCWG го одржа својот последен работен состанок во Луксембург. Василевска Данев активно учествуваше во дискусиите за неколку теми кои ќе имаат значително влијание врз идниот развој на грижата за лицата со деменција во Европа.

Особено внимание беше посветено на проектот DEMCAPS, чија цел е да покаже колку е вредна — и хумано и економски — психосоцијалната поддршка: советувањето, едукацијата, групите за самопомош и поддршката на негувателите. Во дискусијата ги сподели македонските искуства и укажа дека покрај медицинската грижа, семејствата имаат итна потреба од континуирана психосоцијална поддршка — нешто што кај нас сè уште не е доволно развиено.

Палијативна грижа и достоинство

Групата дискутираше и за ревидирањето на европските препораки за палијативна грижа кај лицата со деменција. Посебен акцент беше ставен на психолошката, социјалната и духовната поддршка, како и на достоинството на лицето во сите фази на болеста. За Василевска Данев особено значајно беше зголеменото внимание кон потребите на семејството во овие препораки — семејствата се неизоставен дел од процесот на грижа, но честопати остануваат невидливи во политичките рамки.

Од Болоња до Луксембург: Две години европска работа

Состанокот во Луксембург следеше по 35-тата Конференција на Alzheimer Europe, одржана во Болоња, Италија во октомври 2025 година под мотото „Поврзување на науката и заедниците: Иднината на грижата за деменција." Василевска Данев учествуваше и таму, на собир кој ги обедини истражувачи, клиничари, негуватели и креатори на политики од цела Европа.

Во рамките на проектот FIGARO се дискутираше за современите истражувања поврзани со биомаркерите за Алцхајмеровата болест и можностите за попрецизно следење на нејзиниот развој. Освен научниот аспект, разговарале и за етичките дилеми, информирањето на пациентите и нивните семејства и улогата на негувателите во процесот на донесување одлуки.

Разговарано е и за подготовките за новото издание на Dementia in Europe Yearbook, кое оваа година ќе ги анализира националните стратегии за деменција, правата на лицата со деменција, услугите, и поддршката за негувателите низ европските земји. Ваквата компаративна анализа е клучна — ги прави видливи јазовите и создава притисок за подобрување.

Деменцијата како попреченост: Чекор кон еднакви права

Значаен дел од дискусиите беше посветен на проектот ENSURED, кој се фокусира на поретките форми на деменција, и на иницијативата за формално признавање на деменцијата како попреченост во европското право. Тоа би бил значаен чекор кон обезбедување еднаков пристап до права, услуги и соодветна поддршка — вклучувајќи и земји како Македонија каде ваквите рамки сè уште се во развој.

За Василевска Данев, учеството во EDCWG е и чест и обврска. Секој состанок е можност да се разменат искуства со колеги од цела Европа, да се учи од добрите практики и истовремено да се укаже на предизвиците со кои се соочуваат македонските семејства. Нејзината надеж е дека европските искуства и препораки ќе најдат примена и кај нас — подобрувајќи ја грижата, поддршката и достоинството за лицата со деменција и оние кои се грижат за нив.

На крај, таа изразува искрена благодарност до Институтот за Алцхајмерова болест и Невронаука – Скопје за довербата и номинацијата, благодарение на која за прв пат претставник од Македонија е дел од оваа престижна европска советодавна група.

MKNews Hub · Здравје · 7 јули 2026