Програмата за достоинствена работа 2026–2030 има три приоритети, а синдикалната кошница е 69.432 денари

Владата, работодавачите, синдикатите и Меѓународната организација на трудот (МОТ) на 27 октомври ја потпишаа Националната програма за достоинствена работа за периодот 2026–2030. Министерот за економија и труд Бесар Дурмиши изјави дека програмата потврдува посветеност кон поквалитетни, подобро платени и побезбедни работни места. Премиерот Мицкоски, според Република, порача дека целта е земја во која трудот се почитува, знаењето се вреднува, а работата обезбедува достоинствен живот.

Што е потпишано. Програмата има три приоритетни области. Првата е деловната средина: усогласување на трудовото право и правилата за безбедност и здравје при работа, социјален дијалог, колективно договарање и поддршка на малите и средните претпријатија. Втората се вештините: стручно образование, обуки и доживотно учење. Третата е економското јакнење на жените. Изработена е преку тристрани консултации и е усогласена со Рамката за соработка на ООН за одржлив развој 2026–2030, а реформите на пазарот на трудот ги поврзува со европскиот пат.

Реклама

Бројките од синдикатите. Според Сојузот на синдикатите на Македонија, синдикалната потрошувачка кошница во септември 2026 достигнала 69.432 денари. Тоа е 4.355 денари повеќе отколку во септември 2025 и 8.126 денари повеќе отколку во септември 2024. Минималната плата во 2026 година е 26.046 денари. За семејство што изнајмува стан од 60 квадратни метри, синдикатите ја пресметале кошницата на 84.807 денари.

Нашата пресметка. Кошницата е околу 2,7 пати поголема од минималната плата. Две минимални плати се 52.092 денари, што е за 17.340 денари помалку од кошницата. Три минимални плати се 78.138 денари и ја покриваат основната кошница, но не и кошницата со закуп од 84.807 денари. Ова се пресметки врз бројките на синдикатите, а не официјален показател на Владата.

Што имаше претходната програма. Претходната програма, потпишана на 4 јули 2023 за периодот 2023–2025, како приоритети ги наведе повеќе и подобри работни места, особено за младите, инклузивен пазар на трудот преку социјален дијалог, повисока продуктивност и плати, борба против дискриминација и спречување на насилство и вознемирување на работа. Новата програма делумно ги повторува истите теми, како што забележува и Рацин.

Што програмата не е. Таа е рамка за соработка и реформи, а не автоматско зголемување на платите или промена на правата на работниците. Министерот ги спомена намалувањето на неформалната економија и поголемата вклученост на младите и жените, но во објавените извештаи нема бројки за неформалната економија ниту за иселувањето. Рацин бара рокови, мерливи показатели, јавно известување за резултатите и јавна оцена на претходниот циклус.

Како да се следи. Вредноста на програмата ќе зависи од тоа кои измени на трудовото законодавство ќе поминат, колку ефикасна ќе биде инспекцијата на трудот и дали мерките ќе се спроведат. Дотогаш, кошницата, минималната плата и разликата меѓу нив се најдиректниот показател по кој може да се следи дали достоинствената работа се претвора во достоинствен живот.

MKNews Hub · Македонија · 28 октомври 2026