Знаеше ли? — Иконостасот на Бигорскиот манастир нема премин никаде во светот

Длабоко во кањонот на реката Радика, на бигорни карпи под планината Бистра, во близина на селото Ростуше, стои еден од најпочитуваните православни манастири во Македонија — Свети Јован Бигорски. Според преданието, историјата му започнува во 1020 година, кога монахот Јован Дебранин, подоцна прв архиепископ на Охридската црква, ја пронашол чудотворната икона на Свети Јован Крстител токму на тоа место и подигнал храм околу неа.

Име од карпата на која стои

Манастирот го добил името по „бигорот" — карпестиот материјал од кој е изграден, создаден со векови таложење на минерали од водата на реката. Низ илјада години постоење, манастирот повеќе пати бил разурнуван, палeн и обновуван — а единствениот предмет што секогаш преживувал секое уништување е токму чудотворната икона на Свети Јован Крстител.

Иконостас без premin во светот

Она по што манастирот е најпознат надвор од верските кругови е неговиот иконостас — резбарско ремек-дело изработено во периодот од 1829 до 1835 година од тајфата на мијачкиот копаничар Петре Филиповски-Гарката од село Гари, заедно со брат му Марко, Макариј Фрчковски од Галичник и Аврам Дичов со синовите. Изработен во ореово дрво, поделен на шест хоризонтални појаси, иконостасот е единствен по употребата на човечки фигури испреплетени со животни, птици и растителни орнаменти — вински лози, нарциси, ружи — во комбинација која, велат стручњаци, нема premin никаде во светот.

Од запуштеност до обнова

Историјата на манастирот не била само слава — по смртта на последниот игумен, отец Спиридон, во 1948 година, монашкиот живот целосно згаснал за речиси пет децении. Во комунистичкиот период, храмот бил сведен на функција на обичен музеј, без богослужби и без грижа. Монашкиот живот бил обновен дури во 1995 година, со доаѓањето на сегашниот игумен, архимандрит Партениј, кој постепено ја вратил и духовната, и физичката обнова на обителта.

MKNews Hub · Серија „Знаеше ли?" · Епизода 9 · 21 август 2026