Народната банка ја задржа каматата на 4,25 отсто при инфлација од 2,7 отсто, а за 2026 проектира раст од 3,8 отсто

Извршниот одбор на Народната банка на 3 ноември ја задржа основната каматна стапка на 4,25 отсто. Одлуката е пренесена од повеќе медиуми, а деталите се на веб-страницата на институцијата. Одлуката доаѓа по податокот дека инфлацијата во септември била 2,7 отсто на годишно ниво.

Бројките од соопштението. Проекцијата за растот на БДП во 2026 е 3,8 отсто, а за инфлацијата 3,6 отсто. Девизните резерви на крајот на септември биле 5,024 милијарди евра, а кредитите до крајот на годината се очекува да растат за 12,8 отсто. Резервите, прерачунати по курс од 61,5 денари за евро, се околу 309 милијарди денари (наша пресметка).

Реклама

Стапка наспроти инфлација. Ако од основната стапка од 4,25 отсто ја одземеме инфлацијата од 2,7 отсто, добиваме разлика од околу 1,55 процентни поени (наша пресметка). Тоа е груба мерка за тоа колку е „строга“ политиката, а не службен показател. Но токму тука се јавува прашањето зошто стапката не се намали кога инфлацијата забави.

Зошто не се намалува. Во пренесените извештаи што ги проверивме нема детално образложение. Едно можно објаснување е самата проекција: Народната банка очекува инфлацијата да биде 3,6 отсто, што е повисоко од последниот податок од 2,7 отсто. Кога централната банка очекува цените да забрзаат, обично не брза со намалување на каматата. Тоа е наше толкување, а не изјава на институцијата.

Контекст. Европската централна банка ја држи својата стапка на 2,5 отсто, што значи дека домашната стапка е за 1,75 процентни поени повисока. Македонскиот денар практично е врзан за еврото, па домашната каматна политика во голема мера го следи она што се случува во еврозоната и на девизниот пазар.

Што значи за кредитите. Каматите на кредитите за станови и за фирмите се одредуваат од банките, а основната стапка е само еден од факторите. Стапката што останува непроменета значи дека не треба да се очекува евтинување на финансирањето од оваа одлука. Кредитите, сепак, растат околу 12,8 отсто, што покажува дека побарувачката не е запрена.

Ризиците. Една неизвесност се цените на енергијата (наше набљудување, не изјава на банката). Ако нафтата и горивата продолжат да се движат нагоре, проекцијата за инфлација од 3,6 отсто би можела да се покаже како пониска од реалната. Спротивно, ако цените на енергијата паднат, просторот за намалување би се отворил.

Што не е јасно. Не знаеме како точно гласале членовите на одборот, колку се променети проекциите во однос на претходните и какви се очекувањата за наредните шест месеци. Следната одлука на Извршниот одбор ќе покаже дали задржувањето е пауза или став.

MKNews Hub · Македонија · 4 ноември 2026