Извештајот на ЕК во бројки: реформата на администрацијата е спроведена 67 отсто, на јавните финансии 47 отсто, а судовите добиваат 0,29 отсто од БДП

Скопје – Во извештај од над сто страници насловите ги носат оценките, а вистинската приказна често се крие во бројките под нив. Европската комисија во извештајот за Северна Македонија за 2026 година има десетици такви бројки. Ги издвојуваме оние што покажуваат каде реформите се движат и каде заостануваат.

Администрација и јавни финансии. Стратегијата за реформа на јавната администрација била спроведена 67 отсто во 2025 година, додека Програмата за реформа на управувањето со јавните финансии била спроведена 47 отсто. Процентот покажува колку од планираните активности се завршени, а не какви резултати донеле. Речиси две третини од сите мерки се финансирани од донатори. Е-услугите достигнале 338 до крајот на август 2026, а 44 институции користат електронска архива.

Реклама

Буџетот на судовите. „Буџетот доделен на судовите во 2026 година е 0,29 отсто од БДП“, се вели во извештајот, наспроти 0,8 отсто колку што определува законот. Тоа е околу 36 отсто од законскиот минимум, според пресметката на редакцијата, и е понизок од претходната година. Јавното обвинителство добива 0,24 отсто од државниот буџет, наспроти законски определените 0,4 отсто, или околу 60 отсто од минимумот.

Луѓето во судовите. Пополнети се само 38 отсто од проценетите места во судовите. Потребни се 221 нов судија и 67 јавни обвинители. Во 2025 година 35 судии и јавни обвинители одлучиле да ја продолжат службата до 67-годишна возраст. Стапката на разрешување на предмети е под 100 отсто за речиси сите предмети во првиот и вториот степен, што значи дека се затвараат помалку предмети отколку што се отвараат.

Стратегија и медијација. Спроведеноста на стратегијата за судството во 2025 година се зголемила на 56,9 отсто. На 100.000 жители има приближно 2,5 медијатори, наспроти регионален просек од 6. Најголемата постапка за прием на кандидати во академијата, со 130 кандидати, е поништена.

Борба против корупција. Од планираните активности на стратегијата за превенција 2021–2025 само 23 отсто биле целосно спроведени, што е пораст од 18 отсто. Во регистарот на лобисти се пријавени само еден лобист и три лобистички организации. Телото за координација официјално не се сретнало од конститутивната седница во април 2025.

Медиуми и права. Во 2025 година биле евидентирани пет случаи на повреда на правата на новинари и 40 тужби за навреда и клевета против новинари, наспроти 15 во 2024, или околу 2,7 пати повеќе според пресметката на редакцијата. Комисијата за заштита од дискриминација обработила 559 случаи, а Агенцијата за заштита на личните податоци има само седум вработени.

Буџетски закон. Влегувањето во сила на органскиот закон за буџетите е одложено на јануари 2028.

Заедно, бројките прикажуваат мешана слика: администрацијата е поблиску до завршување, а јавните финансии, судските буџети и антикорупциските мерки се зад планот. Спроведеноста на антикорупциската стратегија расте, од 18 на 23 отсто, а онаа на судската се зголемила на 56,9 отсто. Тоа е процес во тек, а не застој. Формалниот услов за преговорите, сепак, остануваат уставните измени од заклучоците на Советот од 2022 година.

MKNews Hub · Македонија · 6 ноември 2026