Извештајот на ЕК: економијата порасна 3,5 отсто во 2025, невработеноста падна под 12 отсто, а банките се стабилни

Скопје – Ако економијата беше ученик, Европската комисија би ѝ напишала дека знае многу, но дека не вежба доволно. Таква е сликата во економскиот дел од извештајот за Северна Македонија за 2026 година, објавен на 4 ноември, кој го опфаќа периодот од 1 септември 2025 до 1 септември 2026 година: силни бројки на врвот на страницата, а предупредувања веднаш под нив.

„Реалниот раст на БДП се забрзал во 2025 година, поттикнат од домашната побарувачка“, се вели во извештајот. Растот изнесувал 3,5 отсто, наспроти 2,8 отсто година порано, според минатогодишниот извештај. Невработеноста е под 12 отсто, а во минатогодишниот извештај беше околу 12,5 отсто.

Реклама

Дефицитот во 2025 година се намалил во согласност со плановите и изнесувал околу 4 отсто од БДП, додека лани беше 4,4 отсто. Јавниот долг е околу 59,4 отсто од БДП, наспроти 53,8 отсто во претходниот извештај, што е пораст од 5,6 процентни поени според пресметката на редакцијата. Бројките се од различни години и методологијата може да се разликува, па разликата е ориентациона. Комисијата, сепак, забележува дека „составот на трошоците се влошил“.

Банкарскиот сектор останал отпорен и покрај силниот раст на кредитите. Проблематичните кредити паднале на 1,9 отсто, најниско ниво досега, а до јуни од Реформската агенда на Планот за раст се ослободени 142,1 милион евра. Тоа е најконкретниот резултат од реформите што ги следи Брисел.

Оценките се читаат на две скали. За функционална пазарна економија државата има „добар степен на подготвеност“, но „ограничен напредок“ во последната година. За способноста да се издржи конкурентскиот притисок во ЕУ е „умерено подготвена“, со „одреден напредок“. Првата скала го мери нивото, втората движењето. Основата, значи, е добра, но последните дванаесет месеци не донеле големо придвижување.

Најтешкиот ред во економскиот дел е за инвестициите. „Извршувањето на капиталните трошоци и натаму страда од слабо управување со јавните инвестиции“, стои во документот. Извршени се 64,6 отсто од планираните капитални трошоци, што значи дека 35,4 отсто од парите предвидени за инвестиции не се потрошени. Трошоците за пензии се околу 11,8 отсто од БДП, а инфлацијата повторно се зголемила.

На буџетската страна има и одложување. Органскиот закон за буџетите, чија примена минатата година беше одложена за 2026, сега е одложен „на јануари 2028“. Комисијата во исто време бара Фискален совет што е потполно независен.

Препораките се конкретни: помалку даночни ослободувања, ограничување на растот на платите и пензиите во јавниот сектор, побрз акциски план за јавни инвестиции, закон за јавно-приватно партнерство и нов план за намалување на сивата економија. Од друга страна, во делот за дигитализација се бележи дека бројот на е-услуги достигнал 338 до крајот на август 2026, а 44 институции веќе користат систем за електронска архива.

Економската страница е најсилна во извештајот, но не го менува формалниот услов за преговорите. „Не е постигнат напредок кон усвојување на релевантните уставни измени, како што се бара според заклучоците на Советот од 2022 година“, се наведува во документот. Напредок има и официјално е забележан, а клучот за придвижување на преговорите остануваат уставните измени.

MKNews Hub · Македонија · 6 ноември 2026