Банката на Англија ја крена каматата на 4 отсто, за прв пат од 2023 година, поради поскапата енергија

Лондон – Скоро три години Банката на Англија само ги држеше или ги намалуваше каматите. На 5 ноември тоа заврши: основната каматна стапка е зголемена за четвртина процентен поен, од 3,75 на 4 отсто, првпат од август 2023 година. Во септември стапката беше задржана на 3,75 отсто, при што три членови гласаа за зголемување.

Овој пат гласањето беше поодредено. Осум членови на Комитетот за монетарна политика поддржале зголемување од 0,25 поен, а еден барал зголемување од 0,5 поен.

Реклама

Причината е инфлацијата, која во септември достигна 3,5 отсто, од 3,1 отсто во август, највисоко во 11 месеци и далеку над целта од 2 отсто. Банката очекува инфлацијата да се приближи до 5 отсто до средината на 2027 година, пред сè поради поскапата енергија од војната со Иран и нарушувањата во Хормушкиот теснец. Во септември очекуваше околу 3,75 отсто во последното тримесечје и малку над 4 отсто во првото тримесечје на 2027.

Проекцијата за растот е подигната на 1,6 отсто годинава и 1,3 отсто во 2027, од 1,1 отсто за обете години во јули. Одлуката, значи, не е одговор на рецесија, туку на цените.

Гувернерот Ендру Бејли порача дека зголемувањето „не треба да се гледа како прво во неизбежна долга низа од зголемувања“. Но, додаде и дека ако конфликтот на Блискиот Исток не се реши, не изгледа веројатно ни дека ова е последното зголемување.

За домаќинствата, пресметките на Moneyfacts покажуваат дека зголемувањето од 0,25 поен значи околу 37 фунти повеќе месечно на хипотека со променлива стапка од 250.000 фунти на 25 години. Просечната нова хипотекарна стапка е 5,89 отсто. Заемите со фиксна стапка се засегнати дури кога ќе истечат договорите, а многу банки веќе ја вкалкулирале промената. Штедачите можат да очекуваат повисоки камати, но со одложување.

Пазарот реагираше смирено, затоа што одлуката беше очекувана. Индексот FTSE 100 порасна за околу 0,6 отсто, а приносите на државните обврзници малку пораснаа. Дојче банк очекува уште едно зголемување до 4,25 отсто, во декември или февруари, но не и долг циклус. Оксфорд економикс предвидува 4,25 отсто во февруари 2027. Следните одлуки се на 17 декември и на 4 февруари.

Со 4 отсто Велика Британија е на повисоко ниво од еврозоната, каде депозитната стапка на ЕЦБ е 2,5 отсто, а разликата е 1,5 процентни поени. Инфлацијата во еврозоната од 4 отсто е, пак, повисока од британската од 3,5 отсто.

Денарот е практично врзан за еврото, па одлуката на Лондон нема директен ефект врз курсот или врз Народната банка, која на 3 ноември ја задржа основната стапка на 4,25 отсто. Но, се вклопува во сликата од еврозоната: централните банки поскапувањето на енергијата го гледаат како ризик за цените, а не како кратка епизода.

MKNews Hub · Македонија · 6 ноември 2026