Карпалак, 25 години потоа: сеќавање на десетте загинати бранители

На 8 август 2001 година, во 9:30 часот наутро, конвој на Армијата на Република Македонија тргнал од касарната во Прилеп кон Тетово. Пет возила — оклопен транспортер, два автобуса, камион и комбе — со околу 120 резервисти на пат да ги засилат единиците во кризниот регион. Кај месноста Карпалак, во близина на селото Групчин на автопатот Скопје–Тетово, конвојот бил пречекан во заседа.

Од густа шума над патот бил отворен оган со тешки митралези и рачни ракетни фрлачи, во засада организирана од вооружената група ОНА. За неколку минути, десет резервисти го изгубиле животот, а тројца биле ранети. Тоа останува најголемиот поединечен губиток на војници во еден настан во текот на конфликтот во 2001 година.

Десет имиња

Загинаа Нане Наумоски (48), резервен капетан; Сашо Китановски (40), резервен поручник; Горан Миновски (29); Ердоган Шабановски (21); Љубе Грујоски (32); Бранко Секулоски (43); Дарко Велјановски (27); Пеце Секуловски (31); Веби Рушитовски (26); и Мирко Деспотовски (27) — сите воени обврзници од Прилеп и Прилепско. Тројца ранети војници беа спасени благодарение на пилоти кои со невооружени хеликоптери влетаа во опасната зона за да ги извлечат од теренот.

Овие десет имиња денес стојат на спомен-обележје во дворот на касарната „Мирче Ацев", каде секоја година на 8 август се оддава почит на жртвите — семејства, поранешни борци и претставници на државата, кои заедно застануваат на местото на трагедијата на автопатот, или на комеморациите низ земјата.

Четвртина век подоцна

Конфликтот во 2001 година, во целина, однесе животи на 68 македонски војници и полицajци — многумина од нив во заседи слични на онаа кај Карпалак. Тоа беше кратка, но насилна година за земјата, која заврши со Охридскиот рамковен договор и премин кон политичко решение на кризата. Но за семејствата на десетте загинати кај Карпалак, крајот на конфликтот не значеше и крај на прашањата.

Со текот на годините, повторливо се поставува истото прашање: дали некогаш беше спроведена целосна, официјална истрага за точните околности на нападот. За многу семејства и поранешни борци, одговорот останува незадоволителен — чувство дека вистината за конкретниот тек на настаните кај Карпалак сè уште не е целосно утврдена и соопштена јавно, дваесет и пет години подоцна.

Тоа не го намалува значењето на самиот факт — дека десет луѓе тргнале на службена задача едно утро во август, и не се вратиле дома. Секоја година, кога августовското сонце пак ќе ја огрее автопатската делница кај Карпалак, тоа сеќавање се обновува — не како политичка порака, туку како долг кон луѓе кои го дале максималното за својата земја.

Колумна · Бојан В. · 8 август 2026

Ставовите изнесени во оваа колумна се лични ставови на авторот и не мора да се совпаѓаат со ставовите на редакцијата на MKNews Hub.