Владата остана при спојувањето на АНБ и Агенцијата за разузнавање, а рок не е објавен

На пратеничките прашања на 29 октомври Владата потврди дека не се откажува од планот за спојување на Агенцијата за национална безбедност (АНБ) и Агенцијата за разузнавање (АР). Пратеникот на СДСМ Митко Трајчулески побара реформата да се напушти, а премиерот Христијан Мицкоски одговори дека процесот ќе биде транспарентен, со јавна дебата и засилен парламентарен надзор. Темата ја пренесоа Телма, 360 степени, Нетпрес, Нова Македонија, МКД.МК, Локално и други. Ова е преглед на она што е познато и она што не е.

Што е познато. Спојувањето е дел од изборната програма на ВМРО-ДПМНЕ, според Мицкоски. Целта, според него, е една агенција со информациите потребни за заштита на суверенитетот и демократскиот капацитет, со механизми против злоупотреби. Реформата се подготвува во координација со надлежните институции и стратешките партнери на државата.

Реклама

Што вети премиерот. Јавна дебата, транспарентен процес и клучна улога на Собранието во надзорот врз идната институција. Како заштита од злоупотреби ја спомена Оперативно-техничката агенција и механизмите на законска одговорност. Рече и дека ако нешто е спротивно на законот, тоа е злоупотреба. Како слични модели ги наведе САД, Хрватска, други европски земји и партнери од НАТО.

Што предупреди опозицијата. Трајчулески рече дека со спојувањето може да се концентрира безбедносната моќ и да се отвори простор за политичка злоупотреба на службите. Како пример ги спомена минатите злоупотреби, меѓу нив и скандалот со незаконско прислушување.

Што не е познато. Во извештаите што ги проверивме не е наведен предлог-закон со текст, ниту рок за јавната дебата или за самото спојување. Не е кажано кој ќе го предложи законот, ниту колку луѓе ќе работат во новата агенција, ниту како ќе се подели надлежноста помеѓу разузнавањето и внатрешната безбедност. Исто така, нема објавена анализа на трошоците.

Статус. Реформата за сега е план. Нема усвоена одлука, гласање ниту формално поднесување до Собранието.

Што да се следи. Прво, кога ќе се објави текстот и дали ќе биде отворен за јавна расправа. Второ, како ќе изгледа парламентарниот надзор: кој орган, со какви овластувања и со какви рокови за извештаи. Трето, дали ќе се дефинира јасна поделба помеѓу собирањето разузнавачки податоци и следењето на комуникации.

Кои се двете агенции. АНБ и АР се две одделни институции со различни надлежности. Затоа спојувањето не е само административна промена, туку значи и ново дефинирање на тоа што работи секоја служба и кој ја контролира. Тоа е причина зашто опозицијата бара детален текст пред која било одлука.

Што треба да содржи предлогот. Јасен мандат на новата агенција, именуван орган за надзор во Собранието, правила за вработените при преминот и судска контрола врз мерките за следење на комуникации. Ова се наши прашања за читање на идниот текст, а не објавени одредби.

Зошто е важно. Службите за безбедност имаат посебни овластувања, па начинот на надзор е поважен од самата организациска промена. Дебатата за тоа ќе биде веродостојна дури кога ќе има текст што може да се чита.

MKNews Hub · Македонија · 30 октомври 2026