ЕУ разговара за гаранции за идни членки: пробен период до 15 години и можност за суспендирање на гласот

Амбасадорите на земјите членки на ЕУ на 28 октомври во рамките на Комитетот на постојани претставници (КОРЕПЕР 2) првпат службено расправаа за предлог на Европската комисија за нови гаранции за идните членки на Унијата. Според порталот EUalive, ништо не е усвоено, техничката работа продолжува, а нова расправа се очекува во ноември. Најавата ја пренесоа и Еуроњуз и други портали. Подолу е преглед на тоа што е на маса.

Главната идеја. Комисијата предлага нова институционална клаузула за заштита. Таа би дозволила Унијата да постапи против новата членка што сериозно ги нарушува основните вредности или принципот на искрена соработка. Во најтешките случаи тоа би можело да значи суспендирање на правото на глас во Советот. Предлогот предвидува пробен период од најмногу 15 години по пристапувањето.

Реклама

Како би функционирала клаузулата. Кога ќе се активира, членката би имала најмалку две недели да поднесе забелешки. Предлогот на Комисијата би стапил на сила за две недели, освен ако квалификувано мнозинство го одбие или го измени.

Мерки пред пристапување. Предвиден е мониторинг од потпишувањето на договорот за пристапување до членството. Комисијата предлага и можност пристапувањето да се одложи со квалификувано мнозинство ако државата кандидат веројатно нема да ги исполни стандардите навреме. Времетраењето на одложувањето не е утврдено.

Други заштитни мерки. Според EUalive, тука спаѓаат необврзувачка изјава против вето на проширувањето поради билатерални спорови, можно привремено суспендирање на одредени судски одлуки, услови за Шенген поврзани со владеење на правото и борба против корупција, и економски гаранции подолги од три години што можат да се продолжат со квалификувано мнозинство.

Кој што мисли. Холандија и Франција се наведени како поддржувачи на построги правила, додека Италија и Австрија, како „пријатели на Западен Балкан“, предупредуваат дека премногу крути гаранции можат да го забават проширувањето. Како пример се споменуваат претходните пристапни договори на Романија и Бугарија и хрватскиот модел за економски гаранции.

Прв тест. Како прв случај каде би можело да се применат правилата се гледа Црна Гора, предводникот меѓу кандидатите од Западен Балкан.

Што не е споменато. Во достапните извештаи Македонија не се споменува. Не е објавено ниту кога би можеле правилата да се усвојат, ниту дали би важеле за сите идни членки или само за некои. Затоа не оценуваме како би влијаеле на македонскиот пат кон членство.

Зошто е важно за кандидатите. Правилата би ги менувале условите по пристапувањето, а не пред него, па кандидатите сега не знаат дали ќе ги прифатат во таков облик. Изјавата против вето поради билатерални спорови би можела да ги допре споровите што ги блокираат некои кандидати, но тоа е наше толкување, а не објавена оценка.

Што да се следи. Расправата во КОРЕПЕР во ноември, ставовите на Италија и Австрија и дали изјавата против вето поради билатерални спорови ќе добие конкретна форма. Пакетот за проширување се очекува на 4 ноември, а тогаш ќе се види и како Комисијата ги вклопува гаранциите во своите оцени.

MKNews Hub · Македонија · 31 октомври 2026